Depo Yönetiminde Endüstri Koşulları ve Konseptleri
Üretim / Fabrika Depoları
- hammadde ve yarı mamüllerin kabul edilmesi ve stoklanması
- kabul edilen ürünlerin kalite kontrolünün yapılması ve test edilecek ürünlerin laboratuara gönderilmesi
- üretim aşamasında hammadde ve yarı mamüllerin toplanması
- üretim aşamasından sonra nihai ürünlerin depoda stoklanması
- ürünlerin sevkiyata hazır konuma gelmesinden önce kalite kontrol sonrası bakteriyel kontrol amacıyla nihai ürünlerin karantine edilmesi
- Nihai ürünlerin merkezi bir depoya nakli, dağıtım deposuna nakli ya da müşteriye sevki
Bazı üretim depolarında nihai ürünleri saklamak için yer bulunmamaktadır. Bunun yerine depo personeli bitmiş ürünleri hemen sevkiyat ramplarına taşırlar, ve ürünler merkezi bir depoya veya dağıtım deposuna sevkedilirler.
Ender olarak, bir üretim deposu ürünleri direk müşteriye sevkedebilir. Tipik olarak, müşteri siparişi üzerine üretim yapılması durumunda özel üretim siparişine istinaden bu tip bir sevkiyat olur. Diğer bir sevkiyat şeklinde de üretilen ürün bir kamyonu doldurduğu durumlarda sevkiyat işlemi gerçekleşir.
Tipik bir üretim deposunun özellikleri aşağıdaki gibidir :
- Deponun fiziksel büyüklüğü 1,500 m² ile 50,000 m² arasında değişir.
- Üretilen nihai ürüne göre değişmek kaydıyla depodaki ürün çeşidi bir kaç adetten bir kaç yüz adede kadar olur.
- Aynı özelliklere sahip ürünler aynı şekilde depolanır, dolayısiyle otomatik depolama araçları kullanılabilir.
- Mal Kabul işlemlerinde hammaddeler, yarı mamüller veya ürünler paletlerle, kolilerle veya büyük miktarlarda depoya alınır.
- Sevkiyat işlemlerinde depodaki personel üretim hatlarını beslemek üzere değişik miktarlarda yarı mamül veya hammadde toplarlar. Bitmiş ürünler genelde paletlerle veya büyük miktarlarda sevkedilir.
Bir üretim deposunun etkili bir şekilde çalışabilmesi için aşağıdaki koşulların bulunması gerekmektedir :
- Depoya kabul edilen hammaddelerin veya yarı mamüllerin kalite kontrol işlemi için bir kalite kontrol noktası
- Depodaki ürün sayısının doğru bir şekilde takip edilmesi
- Eğer ürünler lot veya batch takibi ile üretiliyorsa lot / batch numaralarının takibi için bir sistem
- Üretim hatlarına malın doğru ve zamanında gönderilmesi için doğru metodlar
- İş Emirlerinde belirtilen ürünlerin toplanmasında depo personelinin kullanması için gerekli doğru parça listeleri
Merkezi Depolar
Tipik bir merkezi depoda depo personeli aşağıdaki görevleri yerine getirir :
- Üretim fabrikalarından, üretim depolarından veya dış tedarikçilerden nihai ürünler kabul edilir.
- Kabul edilmiş mallar stoklanır.
- Dağıtım merkezlerine envanter sağlanır.
- Büyük boyuttaki siparişler direk müşterilere sevkedilir.
Merkezi depoların karakteristikleri aşağıdaki gibidir :
- Deponun fiziksel büyüklüğü 10,000 m² ile 200,000 m² arasında değişir.
- Depodaki ürün çeşitliliği 100 den az olabildiği gibi birkaç bin olabilir.
- Mal Kabul işlemlerinde, envanter paletlerle veya büyük miktarlarda alınır.
- Sevkiyat İşlemlerinde, ürünler paletlerle veya kolilerle toplanır ve kamyonlar tamamen yüklenir.
- Depo personeli malı birden fazla fabrikadan alabilirler.
- Merkezi depolar birkaç sevkiyat noktasına hizmet veren büyük bir coğrafi bölgeye hizmet verirler.
- Malın sevkiyatı konsolide edilir.
Merkezi bir deponun etkili bir şekilde çalışabilmesi için aşağıdaki şartları sağlaması gerekmektedir:
- Depodaki malın miktarının doğruluğu
- Lot/Batch takibi yapılan malların lot/batch numaraları ve tarihlerini saklayan bir sistem
- Yüksek miktardaki envanteri takip edebilmek için bir sistem
Dağıtım Depoları
Tipik bir dağıtım deposunda depo personeli aşağıdaki görevleri yerine getirirler:
- Ürünler merkezi depodan, üretim fabrikasından veya tedarikçiden kabul edilir.
- Kabul edilmiş ürünleri stoklanır.
- Sevkiyat için ürünler toplanır ve hazırlık yapılır.
- Ürünler müşterilere sevkedilir.
Tipik bir dağıtım deposunun özellikleri aşağıdaki gibidir :
- Deponun fiziksel büyüklüğü 5,000 m² ile 30,000 m² arasında değişir.
- Depodaki ürün çeşitliliği 100 den az olabildiği gibi birkaç bin olabilir.
- Mal kabul işlemlerinde ürünler paletlerle veya kolilerle kabul edilir.
- Sevkiyat İşlemlerinde ürünler adet bazında veya hammadde olarak değişik birimlerde toplanır.
- Depo, içeriğinde az miktarda ürün barındıran büyük miktarda siparişleri karşılar.
- Depo, önceden belli dağıtım noktalarına değişik araçları tam doldurmadan düzenli olarak sevkiyat yapar.
Bir dağıtım deposunun etkili bir şekilde çalışabilmesi için şu şartları sağlaması gerekmektedir :
- Depodaki malın miktarının doğruluğu
- Toplanan malın miktarının doğruluğu
- Lot/Batch takibi yapılan malların lot/batch numaraları ve tarihlerini saklayan bir sistem
- İşçi performansı
Genelde bir dağıtım deposu, merkezi depolarda bulunan fonksiyoneliteyi içerir.Depo yapısının kompleks olmasına rağmen, az seviyedeki envanter ile verimlilik seviyesi dramatik bir biçimde artar.
Perakendeci Depoları
Üç şekilde perakendeci deposu bulunmaktadır :
- Ürünleri Çabuk bozulmayan bakkaliye depoları
- Ürünleri Çabuk bozulan bakkaliye depoları
- Yiyecek malzemesi içermeyen genel ticari depolar
Ürünleri çabuk bozulmayan bakkaliye depolarının tipik özellikleri şu şekildedir :
- Deponun fiziksel büyüklüğü 20,000 m² ile 40,000 m² arasında değişir.
- Depodaki ürün çeşitliliği 4,000 ile 8,000 arasında değişir.
- Mal Kabul İşlemlerinde depo personeli ürünleri paletler veya koliler ile yapılır.
- Şoförler bölgede bulunan 30 ile 200 mağazaya haftada bir yada yedi defa ürün sevkederler.
- Aynı lokasyona birden fazla sürücü ürün teslim edebilir.
- Stok devir hızı 15 gün ile 60 gün arasında değişir.
Ürünleri çabuk bozulmayan bakkaliye deposunun etkili bir şekilde çalışabilmesi için şu şartları sağlaması gerekmektedir :
- Depodaki malın miktarının doğruluğu
- Son kullanım tarihi olan ürünlerin efektif bir şekilde yönetilme kabiliyeti
- İş maliyetlerinin efektif kontrolü
- Doğru mal toplama
- Toplanmış malların durumunun dikkatli kontrolü
- Etkili ve ucuz bir taşıma sistemi
Ürünleri çabuk bozulan bakkaliye depolarının tipik özellikleri şu şekildedir :
- Deponun fiziksel büyüklüğü 5,000 m² ile 20,000 m² arasında değişir.
- Depodaki ürün çeşitliliği 2,000 ile 4,000 arasında değişir.
- Mal Kabul İşlemlerinde depo personeli ürünleri paletler veya koliler ile yapılır.
- Sevkiyat işlemi için mal toplama kolilerle veya yarı dolu paletlerle yapılır.
- Şoförler bölgede bulunan 30 ile 200 mağazaya haftada üç defa ile günde üç defa arasında ürün sevkederler.
- Mal genelde soğuk hava şartlarında muhafaza edilir.
- Aynı lokasyona birden fazla sürücü ürün teslim edebilir.
- Stok devir hızı 2 gün ile 6 gün arasında değişir.
Ürünleri çabuk bozulan bakkaliye deposunun etkili bir şekilde çalışabilmesi için şu şartları sağlaması gerekmektedir :
- Depodaki malın miktarının doğruluğu
- Lot/Batch numarası olan tarihli ürünlerin hızlı rotasyonu ve bozulmadan sevedilebilmesi için envanterin efektif bir şekilde yönetilme kabiliyeti
- İş maliyetlerinin efektif kontrolü
- Doğru mal toplama
- Toplanmış malların durumunun dikkatli kontrolü
- Etkili ve ucuz bir taşıma sistemi
Yiyecek Malzemesi İçermeyen Genel Ticari Depolar
Yiyecek malzemesi içermeyen genel ticari depoların tipik özellikleri şu şekildedir :
- Deponun fiziksel büyüklüğü 20,000 m² ile 200,000 m² arasında değişir.
- Depodaki ürün çeşitliliği 5,000 ile 50,000 arasında değişir.
- Mal Kabul İşlemlerinde depo personeli ürünleri çok değişik birimlerle (palet/koli/kutu vs. ) kabul eder.
- Sevkiyat işlemi için mal toplama kolilerle veya yarı dolu paletlerle yapılır.
- Mallar depolarda değişik koşullar gözetilerek (sıcaklık, nem, ışık gereksinmeleri düşünülerek) saklanır.
- Ürünlerin mevsimsel talepleri olabilir, ve geçici stoklama alanları ihtiyaçları oabilir.
- Stok devir hızı 60 gün ile 120 gün arasında değişir.
Yiyecek malzemesi içermeyen genel ticari deponun etkili bir şekilde çalışabilmesi için şu şartları sağlaması gerekmektedir :
- Depodaki malın miktarının doğruluğu
- Ürünlerin stoklama ihtiyaçlarının göz önününde bulundurularak stoklama alanlarının esnek bir şekilde düzenlenmesi
- Adetle kabul edilen ürünlerin karton kutulara konması
- Doğru mal toplama
- Toplanmış malların durumunun dikkatli kontrolü
- İş maliyetlerinin efektif kontrolü
- Etkili ve ucuz bir taşıma sistemi
- Mevsimsel taleplere uyum kabiliyeti
Yukardaki bütün depolarda genel olarak şu prosesler uygulanır :
- Mal Kabul ve Kontrol İşlemleri (Receiving and Control)
- Yerleştirme İşlemleri (Putaway)
- İkmal İşlemleri (Replenishment)
- Toplama İşlemleri (Picking)
- Sevkiyat İşlemleri (Shipment)
Mal Kabul ve Kontol İşlemleri: araçlardan malların boşaltılması ve depoda saklanacak ürünlerin depo personeli tarafından sayılmasını içerir.Depo personeli gerekli kağıt düzenlemelerini yapar (fatura/irsaliye kontrolü) ve saydıkları mal miktarını bilgisayar sistemine girerek envanteri düzenlerler.
Yerleştirme İşlemleri: depo personelinin kabul ettiği ürünler için depoda bir yer bulma işlemini içerir. Depo personeli taşıma işlemi için gerekli düzenlemeleri kontrol edip onayladıktan sonra ürünleri saklama gözlerine fiziksel olarak taşırlar. Taşıma işlemini müteakip ürünlerin yeni yerlerinin bilgileri bilgisayar sistemine işlenir.
İkmal İşlemleri: envanterin ne zaman ve nasıl ikmal edileceğini içerir, depo personeli ikmal işlemleri için gerekli düzenlemeleri kontrol edip onayladıktan sonra saklama gözlerindeki ürünler toplama gözlerine taşınır. Depo personeli envanteri toplama işlemini bitirdikten sonra, toplama gözünden ilgili miktar düşülür ve sistemde bilgiler düzenlenir.
Toplama İşlemleri: Saklama gözlerindeki veya Toplama gözlerindeki ürünlerin toplanarak sevkiyat için hazırlanmasını içerir. Depo personeli hangi ürünleri toplayacağını kararlaştırır, hangi lokasyonlardan toplayacağını saptar, toplama listelerini üretir. Görevli bir personel toplama listelerindeki iş emirlerini işçilere dağıtır, bu görevliler forklift veya değişik taşıma araçları kullanarak malı toplarlar. Genelde ürünler toplama işleminden sonra paketlenir (kolilenir, stretchlenir, paletlenir). En sonunda depo personeli toplanan envanter bilgilerini bilgisayar sisteminde düzenler.
Sevkıyat İşlemleri: gerekli sevk dökümanlarının (irsaliye/fatura) hazırlanmasını, ürünlerin araçlara yüklenmesini ve yüklenen bu envanter bilgilerinin bilgisayar sisteminde düzenlenmesini sağlar.
